<< January 2012 >>
Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat
01 02 03 04 05 06 07
08 09 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31


If you want to be updated on this weblog Enter your email here:



rss feed



Wednesday, May 10, 2006
ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΑΕΤΟΥ -ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ 1821

 
Μελετώντας τα Αρχεία των Αγωνιστών της Εθνικής Βιβλιοθήκης προκειμένου να συναντήσω  ονόματα αγωνιστών της επαρχίας Πατρατζικίου ( Υπάτης ) που πολέμησαν για την ανεξαρτησία της Ελλάδος, ήρθα αντιμέτωπος  με εκατοντάδες Έλληνες αγωνιστές, οι οποίοι, με τις αιτήσεις τους προς τις κατά εποχές συσταθείσες Επιτροπές για την εξέταση «των Αγώνων και Θυσιών» ( εξεταστικές Επιτροπές συστήθηκαν κατά τα έτη 1833, 1846 και 1865), αιτούνται την αναγνώριση των αγώνων τους και κάποια συνταξιοδότηση.

 Είναι συγκλονιστικό το γεγονός να έρχεται κανείς σε άμεση επαφή με την κραυγή απελπισίας αλλά και πικρίας ταυτόχρονα αυτών των ανθρώπων που έδωσαν ό,τι είχαν για την ελευθερία και την ανεξαρτησία της πατρίδας και στο τέλος εκλιπαρούν για λίγα χρήματα προκειμένου να μην ζητιανεύουν.Είναι αυτοί που κατά τα χρόνια της νεότητας ή της ωριμότητας τους, αντί να δουλέψουν τη γη τους, να φροντίσουν τα κοπάδια τους, να αναπτύξουν το εμπόριο τους, ν΄ ασχοληθούν με την μόρφωση ή την τέχνη τους, εγκατέλειψαν τα πάντα στο προσκλητήριο της πατρίδας και τώρα είτε γέροντες είτε ανεπάγγελτοι είτε ανάπηροι και τραυματισμένοι, ντρέπονται, όπως πολλοί αναφέρουν στις αιτήσεις τους, να φέρουν στο στήθος τους τα παράσημα του Αγώνα επειδή φορούν  κουρέλια .Πολλοί όμως  προτίμησαν να ενταχθούν στις συμμορίες των ληστών που μαίνονταν στην περιοχή προκειμένου να εξασφαλίσουν τα προς το ζήν.Μέσα από τις υποβληθείσες αιτήσεις έχουμε την δυνατότητα να αντλήσουμε πληροφορίες και για άλλα θέματα και συνήθειες του δημόσιου και ιδιωτικού βίου, όπως η  φτώχεια  στην οποίαν περιέπεσαν εκατοντάδες αγωνιστών, αφού το Κράτος δεν παρείχε σύνταξη σ' αυτούς ή προικοδότηση (εφ άπαξ καταβολή κάποιου χρηματικού ποσού) ή ανάγκη να προικοδοτήσουν τις θυγατέρες του προκειμένου να τις παντρέψουν και ήταν τόσο επιτακτικό αυτό το γεγονός ώστε η Πολιτεία παρείχε αυτή την προικοδότηση στις κόρες των απόρων Αγωνιστών.

Για την περιοχή  του Σμόκοβου  (Πύργου )Υπάτης  παραθέτω τα ονόματα των  αγωνιστών, σαν ελάχιστο φόρο τιμής για τους αγώνες τους

Όσοι από τους απογόνους των αγωνιστών αυτών θέλουν να προμηθευτούν αντίγραφα των πιστοποιητικών που βρίσκονται  στους φακέλους του κάθε αγωνιστή μπορούν να απευθυνθούν στην Εθνική Βιβλιοθήκη

Η  ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΑΕΤΟΥ

Μετά την μάχη στο χάνι της Γραβιάς  ( 8 Μαΐου 1821 ) οι οπλαρχηγοί , Γκούρας , Σκαλτσοδήμος και Σαφάκας , σε  συνεννόηση  με τον οπλαρχηγό Γεωργάκη Κοντογιάννη ,αποφάσισαν   να επιτεθούν και να κτυπήσουν την  Υπάτη  για να αναγκάσουν τους Τούρκους να υποχωρήσουν και να αφήσουν ελεύθερη τη διάβαση των Θερμοπυλών.

Οι Γκούρας και Σκαλτσοδήμος έπιασαν την θέση Αετός δίπλα στην Καστανιά και πάνω από την Υπάτη.Ο  Σαφάκας  έπιασε την θέση Πάθενα  πάνω από το Σμόκοβο και δίπλα στο Νιοχώρι,σε  συνεννόηση  με τον  Γεωργάκη Κοντογιάννη την επομένη να κτυπήσουν μαζί  την Υπάτη. Απρόοπτα  όμως με το ξημέρωμα της μέρας ,  οι Γκούρας ,Σκαλτσοδήμος ,βρέθηκαν περικυκλωμένοι από 1500 Αλβανούς  υπό τις διαταγές του Αλβανού Τελεχόν  Φέζον  συγγενή του Αλή Πασά .

Η μάχη που ακολούθησε ήταν σφοδρή σώμα με σώμα ,κράτησε έως την δύση του  Ήλιου. Η αριθμητική υπεροχή των Αλβανών  ανάγκασε  τους Έλληνες   να οπισθοχωρήσουν  μέσα στην χαράδρα.Τότε επετέθη ο Σαφάκας  κατά των Αλβανών με 300 παλικάρια.Οι Αλβανοί ξαφνιάστηκαν , νόμισαν  ότι περικυκλώθηκαν και τράπηκαν σε φυγή .Στο πεδίο της μάχης  εγκατέλειψαν  200 νεκρούς και τραυματίες  καθώς και άφθονο πολεμικό υλικό.

Οι Ελληνικές απώλειες ήταν  12 στρατιώτες νεκροί  σύμφωνα με τη ( Μεγάλη Στρατιωτική εγκυκλοπαίδεια  . Τόμος Α σελίδα 291.)Το σώμα του Σαφάκα  αποτελείτο από  λίγο τακτικό Στρατό και τους κατοίκους των χωριών , Σμόκοβου , Νιοχώρι και Χομίργιαννης .Σ ε αυτή την μάχη διακρίθηκαν οι Σμοκοβίτες  , Παπαδήμας , Γεωργουσανδρέας  , Ζαχαρής , Τσιρούνης  Γεώργιος ,  Γιαννούλης Παπανδρέας , Μανιώτης ( Αλατάς ) , Καραδήμας.Από την Χομίργιαννη  διακρίθηκε ο  Κουσουρής ,ο οποίος την εποχή εκείνη ήταν αρχιτσέλιγκας με 5.000  πρόβατα .

Στη μάχη του Αετού ,πήρε μέρος και ο μικρός γιός του  Κουσουρή , Ιωάννης τον οποίο, μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας τον σκότωσαν ληστές επειδή δεν τους έδωσε μία κουμπούρα.Το μέρος που σκότωσαν οι ληστές τον Κουσουρή ονομάσθηκε  : στο βάρεμα του Κουσουρόγιαννου.

Ο Ιστορικός  Φιλήμων  ( Μέρος Γ . Κεφάλαιο 18 σελίδα 363 )  την ξαφνική επίθεση των Αλβανών την χρεώνει στον οπλαρχηγό Γεωργάκη  Κοντογιάννη , ο οποίος σε συνεννόηση  με τον Αλβανό  Τελεχά Φέζον , όχι μόνο δεν ενίσχυσε τους Έλληνες  ,αλλά τον  συμβούλευσε να επιτεθεί δίνοντας του την ακριβή τους θέση.(Σημειώνουμε εδώ  ότι ο Γεωργάκης Κοντογιάννης  ήταν προσωπικός φίλος του Αλή Πασά ).Από άλλες πηγές και ιδίως από τις παραδόσεις είναι γνωστό  ότι ο Γεωργάκης Κοντογιάννης , σε  πολλές περιπτώσεις στα επαναστατικά χρόνια του 1821 και ειδικά στα χρόνια του Αλή Πασά η στάση που τήρησε  θεωρείται προδοτική.Σε αντίθεση  με τα αδέλφια του Μήτσο Κοντογιάννη  ,οπλαρχηγό της Υπάτης ( Πατρατζίκι ) .Βαγγέλη Κοντογιάννη οπλαρχηγό της Σέλιανης ( Μάρμαρα ) και Γιαννάκη ΚοντογιάννηΛόγω του ότι οι  Κοντογιανναίοι  ( οι οποίοι ήταν πολλά αδέλφια) δεν συμφωνούσαν μεταξύ τους ,( εξ ΄αιτίας  του Γεωργάκη Κοντογιάννη ), στο τρόπο κοινής δράσης και είχαν  πάντα  αντίθετες γνώμες , γεννήθηκε στη  περιοχή η λαϊκή παροιμία που λέει .

 Δώδεκα Κοντογιανναίοι  ,Δεκατρείς  Ταμπουράδες.

Η Οικογένεια των Κοντογιανναίων , σκότωσε στο Μαυρίλο  Φθιώτιδας στα τέλη του 17ου αιώνα πέντε παιδιά  Χατζηχρήστου  Αναγνώστου  Οικονόμου.Ο αρματωλός  της Ρεντίνας , Ιωάννης Φραγκίστας πήρε τα δύο ανήλικα  παιδιά ενός από τους σκοτωμένους γιούς του Χατζηχρήστου , Κωνσταντίνου , τους  Δημήτρη και Γιαννακό τα μετέφερε στα Άγραφα στο σπίτι του Τσολάκογλου τα ανέθρεψε και τα μόρφωσε.Ο ένας από τους δύο ο Δημήτρης, διετέλεσε Γερουσιαστής και Υπουργός  στη  Βασιλεία του Όθωνα.

 ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ  ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΣΤΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΜΟΚΟΒΟ

 ΠΑΠΑΔΗΜΑΣ

Στο βιβλίο του Σ .Αραβαντινού  ( έκδοση 1895 σελίδα 608 )  αναφέρει ως ιδιοκτησία (τσιφλίκια) του Αλή Πασά εις την περιφέρεια Νέων Πατρών(Υπάτης) τα χωριά Λιανοκλάδι, Μεζιάτες , Αμούρι , Ζέλι , Μορούφλιανη , Άγιος Σώστης , Μάντετσι , Συκά ,Καμπιά , Χαλίλη ( το χωριό Σμόκοβο δεν αναφέρεται σε αυτή την ιδιοκτησία )Αυτό οφείλεται εις τον τότε Ιερέα  ( 1800 –1822 ) του χωριού  Παπαδήμα , ο οποίος ήταν ανδρείος ,άριστος ιππέας  και δεινός σκοπευτής.Υποστήριζε το Ελληνικό στοιχείο της περιοχής με το γιαταγάνι του ,ήταν φόβος και τρόμος για τους Τουρκοαλβανούς  καταχτητές , γιατί ο Παπαδήμας δεν ήθελε για κανένα λόγο το χωριό να γίνει ιδιοκτησία  (τσιφλίκι) του Αλή Πασά και ούτε να πατήσει  Τούρκος στο χωριό . Ο τότε οπλαρχηγός της Αγά ( Σπερχειάδας ) και  προσωπικός  φίλος του Αλή Πασά  Γεωργάκης  Κοντογιάννης  του πρότεινε την φιλία του Αλή Πασά και σαν δώρο του έδινε  τα  ποτιστικά χωράφια στο χωριό Μάντετσι , ο Παπαδήμας του απάντησε:Ο Παπαδήμας ούτε το χωριό του πουλάει ,ούτε το ψωμί των φτωχών τρώει.Αφού απέτυχε η προσέγγιση του Κοντογιάννη , ο Τούρκος πασάς της Υπάτης τον κάλεσε στην Υπάτη ,και του πρότεινε αμνηστία  και φιλία με τον Αλή Πασά με τον όρο να δώσει τη συγκατάθεση του και το Σμόκοβο να γίνει τσιφλίκι του  πασά.Ο  Παπαδήμας και πάλι αρνήθηκε , ο πασάς προσπαθώντας να κρύψει την οργή του    πρόσφερε καφέ ,ο Παπαδήμας ,έξυπνος και φιλύποπτος την ώρα που έφερε το φλιτζάνι  στα χείλη του ,με μία αδέξια κίνηση ,έχυσε τον καφέ πάνω στα ράσα του.Ο πασάς επέμενε να τον κεράσει άλλον ,αυτός αρνήθηκε  ευγενικά και αποχώρησε.

Φθάνοντας στο χωριό  Ρηγόζιανο, κάθισε σε μία βρύση να ξεκουραστεί  λίγο και να ποτίσει το άλογο του νερόΤρίβοντας το μουστάκι του παρατήρησε ότι πολλές τρίχες του, που είχαν έρθει σε επαφή με το φλυτζάνι του καφέ έμειναν στα χέρια του,  κοιτώντας  το ράσο του στο σημείο που  είχε χυθεί ο καφές ,είδε ότι είχε τρυπήσει. Τότε βεβαιώθηκε ότι ο Πασάς ήθελε να τον δηλητηριάσει.Ο Παπαδήμας είχε το ταχύτερο άλογο της  περιοχής ,την διαδρομή  Σμόκοβο – Δρεμμίτσα ( Δωρίδα) διάρκειας 6 ωρών , την έκανε 1.30 ώραΌταν κάποτε τον καταδίωξαν 50 Τούρκοι  στρατιώτες με τα άλογα τους .από τις Μεξιάτες έως το χωριό Συκά  δεν κατόρθωσαν να τον συλλάβουν λόγω της ταχύτητας του αλόγου του .Ο Παπαδήμας είχε Δύο γιούς  τον Νικόλαο και μετέπειτα ,Παπανικόλαο Παπαδήμα και τον Ανδρέα που  μετενομάσθηκε σε Αναγνώστη .Απόγονοι του είναι σήμερα οι οικογένειες που φέρουν τα ονόματα  Παπανικολάου  και Αναγνωστόπουλος.

 ΑΛΑΤΟΓΙΑΝΝΟΣ

 Γεννήθηκε  το 1790 και πέθανε το  1853 . Το πραγματικό του όνομα ήταν  Γιάννης Αθανασίου Αλατάς .Κλέφτης και αρματολός ,πρωτοπαλίκαρο του Κοντογιάννη ,πρίν την Επανάσταση .Στα 1810 σκότωσε όλους τους Τούρκους του χωριού και γκρέμισε τα σπίτια τους ,για να μην έχει αφορμή και δικαίωμα  ο Αλή Πασάς να κάνει το χωριό τσιφλίκι του. Στην επανάσταση  πήρε μέρος από την αρχή έως το τέλος υπό τις διαταγές του Μ.Κοντογιάννη και άλλων οπλαρχηγών .Ανδραγάθησε στις  δύο μάχες της Υπάτης και πήρε μέρος στις διαπραγματεύσεις με τους Τούρκους για την παραδοσή τους στις  18/4/1821. Πολέμησε στην Άμπλιανη στο Καρπενήσι στην Καλιακούδα όπου τραυματίσθηκε στο αριστερό χέρι,στο Νιόκαστρο στην Πύλο ,στο Κρεμμύδι Μεσσηνίας όπου του χάρισε ο Καραισκάκης ένα ντουφέκι,στην πολιορκία του Μεσολογγίου ,στη πολιορκία της Αθήνας και σε πολλές άλλες μάχες .Είχε πάντα μαζί του πολλούς άνδρες και θεωρούνταν Μπουλουξής. Η Επιτροπή Εκδουλεύσεων μετά την απελευθέρωση  του έδωσε βαθμό ...απλού στρατιώτη με Α.Μ 10561 και αρ.ν.μ. 6512 Σύμφωνα με την παράδοση ήταν ατρόμητο  και σπάνιο παλικάρι , μαζί δε με τον Παπαδήμα  ξεσήκωναν τους υπόδουλους  Έλληνες στην περιοχή μας ,στον απελευθερωτικό αγώνα κατά των Τούρκων.

ΑΛΑΤΑΣ ΑΘ. ΜΑΝΙΩΤΗΣ

Αδελφός του Αλατόγιαννου .Πήρε μέρος  στην Επανάσταση και αγωνίστηκε κάτω από τις διαταγές πολλών οπλαρχηγών .Πολέμησε ηρωικά και Ανδραγαθησε στη μάχη του Αετού μαζί με πολλούς συγχωριανούς του στο σώμα του Αντρίτσου Σαφάκα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΗΤΣΟΣ

Παλιός αγωνιστής πήρε μέρος στην επανάσταση από την αρχή έως το τέλος..Αγωνίστηκε υπό τις διαταγές του Μ.Κοντογιάννη και ήταν επικεφαλής ομάδας σαν Μπουλουξής. Πολέμησε στην Υπάτη ,στο Καρπενήσι και Καλιακούδα κατά του Σκόντρα Πασά ,στα Καγκέλια όπου και τραυματίστηκε , στον Αετό ,στο Διπόταμο , στο Νιόκαστρο ,ι στο Κρεμμύδι Μεσσηνίας ,στη πολιορκία της Αθήνας και σε πολλές άλλες μάχες. Το 1829 στη μάχη της Πέτρας πολέμησε σαν υπαξιωματικός  στο σώμα του Δ.Υψηλάντη και σε αυτή την μάχηέχασε το
δεξί του μάτι

ΚΑΡΑΔΗΜΑΣ   ΧΡ .ΔΗΜΟΣ

Ήταν γιός του Χρήστου Ανάγνου και επειδή ήταν πολύ  μελαχρινός του έμεινε το επώνυμο Καραδήμας, ενώ ο αδελφός του Θανάσηςδιατήρησε το επώνυμο Ανάγνος .Πήρε μέρος στην επανάσταση  από την αρχή 'εως το τέλος .Πολέμησε  στην Αλαμάνα στον Αετό στα Πέντε Όρια στο Δίστομο στην Αράχωβα και σε πολλές άλλες μάχες

ΓΕΩΡΓΟΥΣΑΝΔΡΕΑΣ

 Ο Ανδρέας Γεωργούσης ήταν γενναίος  πολεμιστής , πολέμησε υπό τις διαταγές του οπλαρχηγού Σαφάκα και έπεσε ηρωικώς μαχόμενος υπέρ πατρίδος στην έξοδο του Μεσολογγίου το 1826.

 ΖΑΧΑΡΗΣ

 Και αυτός αναφέρεται ως στρατιώτης  του οπλαρχηγού Σαφάκα με το επώνυμο Αγγελόπουλος έκ Σμοκόβου (  βιβλιογραφία  Δ.Λουκόπουλου : Ο Ρουμελιώτης καπετάνιος Σαφάκας σελίδα 107 ) .Σύμφωνα πάντα με την παράδοση ,ήταν ατρόμητος άνδρας, και έλαβε μέρος  στις μάχες του Αετού ,Χαλκωμάτας ,Υπάτης  κλ.Έπεσε ηρωικώς μαχόμενος στην ηρωική 'εξοδο του Μεσολογγίου το 1826.

 ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ

 Γεννήθηκε το 1808 στο Σμόκοβο ,  και  ήταν γιός του Παπαδήμα. Σε ηλικία 12 ετών επειδή είχε μάθει γράμματα από τον πατέρα του  ιερέα , ονομάσθηκε από τον ήρωα του 1821 Επίσκοπο Σαλώνων  Ησαΐα ,Αναγνώστης της Εκκλησίας .Στα χρόνια της επανάστασης τον χρησιμοποιούσαν οι οπλαρχηγοί  Δυοβουνιώτης και  Πανουργιάς  σαν αγγελιοφόρο , λόγω του ότι  ήταν καλός δρομέας.Ήταν μικρόσωμος και στα χρόνια της Επανάστασης  του 1821, οπλοφορούσε πάντα  με δύο Κουμπούρες  ,γιατί τα καριοφίλια  ήταν μακρύκανα.Μετά την απελευθέρωση υπηρέτησε  στο Σμόκοβο σαν δάσκαλος . Απόγονοι του είναι σήμερα οι φέροντες το επώνυμο  Αναγνωστόπουλος.

 ΕΠΟΧΗ ΛΗΣΤΟΚΡΑΤΙΑΣ

 Επί Τουρκοκρατίας και ειδικά  στην εποχή του Αλή Πασά ,πολλοί Έλληνες που δεν άντεχαν  κυρίως την σκλαβιά και την φτώχεια  μαζί  αναγκάστηκαν να γίνουν ληστές και  να ανέβουν στα Βουνά.Λήστευαν  συνήθως Τούρκους αλλά και  πλούσιες Ελληνικές οικογένειες.Μετά την απελευθέρωση  περίπου στα 1830 , πολλοί αγωνιστές της Ελληνικής  επανάστασης λόγω της αδιαφορίας που έδειξε απέναντι τους το  νεοσύστατο Ελληνικό κράτος , βρέθηκαν χωρίς πόρους και προστασία , έτσι  προσχώρησαν στις συμμορίες των ληστών.Με το εμπειροπόλεμο πλέον προσωπικό οι λήσταρχοι έγιναν αδίστακτοι, κτυπούσαν  πια, όχι μόνο τα χωριά  αλλά και τις μεγάλες πόλεις.

 Η  Κυβέρνηση  για την καταστολή των ληστειών αναγκάσθηκε να δώσει  αμνηστία  σε όλους τους ληστέςΣτις 28 Απριλίου το 1836  έθεσε σε ισχύ τον νόμο περί αμνηστίας  αλλά εξαιρούσε 16  περιβόητους  λήσταρχους.Το φαινόμενο των ληστειών με αυτό το νόμο περιορίσθηκε σχετικά.Από το 1845  όμως η πολιτική διαφθορά που επικρατούσε στη χώρα μας ,(με την συμβολή της Αντιπολίτευσης που ήθελε να κτυπήσει τη Κυβέρνηση ) ενθάρρυνε  και  δημιούργησε νέες συμμορίες.Η Κυβέρνηση  τότε  βρέθηκε μπροστά σε μία χαώδη κατάσταση κυρίως στην ύπαιθρο. Με το νόμο ΤΟΔ  της 27 Φεβρουαρίου 1871 ,περί  καταδιώξεως της ληστείας έθεσε σε εφαρμογή το μέτρο της  επικήρυξης των ληστών  και της εκτόπισης  όλων όσων τους υπέθαλπαν  και τους πρόσφεραν κάλυψη.Παρά τις  δεκάδες  συλλήψεις και εκτελέσεις τα αποτελέσματα δεν ήταν ικανοποιητικά. Οι ληστές για να αντιμετωπίζουν τα καταδιωχτικά αποσπάσματα  είχαν δημιουργήσει πολυμελείς ομάδες  που πολλές φορές  συγκρούονταν και μεταξύ τους για τον έλεγχο κάποιας περιοχής.Επί 50 σχεδόν ολόκληρα χρόνια η εξύμνηση των κατορθωμάτων των λήσταρχων ( Νταβέλη , Λίγγου , Κακαράπη κλ ) έφθασε σε τέτοιο σημείο που όνειρο του φτωχού κάθε χωρικού ήταν να ενταχθεί σε κάποια από αυτές τις ομάδες.

Το κλίμα αυτό που επικρατούσε σε όλη τη χώρα ώθησε αρκετούς Σμοκοβίτες να βγούν στο βουνό.Θα αναφέρουμε εδώ όσους τα ονόματα τους  διασώθηκαν έως σήμερα μέσω της προφορικής  παράδοσης

ΓΙΑΤΑΓΑΝΑΣ  έδρασε στα χωριά Σμόκοβο ,Καστανιά  Νιοχώρι και γενικά στον ορεινό όγκο της περιοχής μας .Τον επικήρυξε η κυβέρνηση ,και τον σκότωσε στη τοποθεσία  Τρανή Λάκα ,ο επίσης ληστής Σταμέλλος από την Καστανιά , για να αμνηστευτούν τα δικά του  εγκλήματα.

ΚΑΝΤΖΟΣ ( Ευάγγελος Χριστακόπουλος ) τον οποίο τον καρατόμησαν στην θέση  Μοιρά της Υπάτης  την στιγμή της σύλληψης του .

ΘΟΔΩΡΗΣ  ( Θεόδωρος Χριστογιώργος ) Σαιταρής . Αυτός δολοφονήθηκε από καταδιωκτικό απόσπασμα  στην Χομίργιαννη.

ΡΑΦΤΟΓΙΩΡΓΟΣ ( Γεώργιος Ραφτόπουλος ) η δράση του ήταν σχετικά μικρή,  παραδόθηκε στις αρχές ,αμνηστεύτηκε  και  γλύτωσε τον θάνατο.

Όπως αναφέρει η προφορική παράδοση οι δύο ληστές Κάντζος και  Θοδωρής, συνέλαβαν μια  βραδιά  στη θέση Σαμαράκι τον Ιερέα  Παπαγεωργάκη από το Νιοχώρι που πήγαινε στο Σμόκοβο να μεταλάβει  των Αχράντων Μυστηρίων κάποιο ετοιμοθάνατο  κάτοικο του χωριού.Αφού τον κράτησαν όλη την νύχτα , την επομένη μέρα τον οδήγησαν στο σπίτι του στο Νιοχώρι ζητώντας του λύτρα για να τον αφήσουν ελέυθερο διαφορετικά θα τον εκτελούσαν . Ο Παπαγεωργάκης αναγκάστηκε να τους δώσει 300 χιλιάδες δραχμές , ( χρυσές την εποχή εκείνη) τα χρήματα τα είχε κρυμμένα στην ρίζα μιας καρυδιάς που είχε στην αυλή του.

Την ίδια εποχή λήστεψαν και τον Γιώργο Λαγό από το Σμόκοβο ,ο οποίος είχε τόσα χρήματα  που όταν ζήτησε σε γάμο την κόρη του Παπαδήμα, του  υποσχέθηκε  ότι αν τον έκανε γαμπρό  θα έστρωνε το δρόμο από το σπίτι του έως το σπίτι του Παπαδήμα με αργυρά  τάλλαρα.Ο Παπαδήμας δεν τον έκανε γαμπρό του και τελικά πάντρεψε τη κόρη του με τον Σταύρο Σαιταρή

 *  Ευχαριστώ τον Γεώργιο  Θ. Ξυνόγαλο για την συνδρομή του στην προσπάθεια  καταγραφής αυτού του( αρχειακού )υλικού


Posted at 05:44 am by aetos
Make a comment  

Friday, March 31, 2006
Ανδρίτσος Σαφάκας

p--39.gif (243822 bytes)

ΚΑΠΕΤΑΝ - ΣΑΦΑΚΑΣ

Προψές από τα Γιάννενα μεσ' απ' το κάστρο βγήκε
και πήρε δίπλα τα βουνά, δίπλα τα κορφοβούνια
Νύχτα και μέρα περπατεί δρόμους και μονοπάτια
Μονάχος καταμόναχος γυμνός και πεινασμένος
Εις την Τατάρνα έφτασε, στην εκκλησιά εμπήκε,
Κι έταξε χρυσομάντηλο να φέρει να κρεμάσει
Αν φτάσει πέρα στ' 'Aγραφα που είχε δικούς και φίλους
Κι είχε φίλο γκαρδιακό τον καπετάν Σωτήρη
Φίλον από μικρά παιδιά και βλάμην το Βαγγέλιο
Έφτασε και τον εβρήκε και γλυκοφιληθήκαν
Και τι τα θέλει τα φιλιά και τα γλυκά τα λόγια
Την άλλη μέρα πέσανε τρία πικρά ντουφέκια
Εκεί που τρώγαν κι έπιναν με την Σωτήρη Στράτο
Ψιλή φωνίτσαν έβγαλε με ματωμένη γλώσσα:
Βλάμη γιατί με σκότωσες, με πήρες στο λαιμό σου
Λόγγοι βαΐστε και κλαριά, βουνά χαμηλωθείτε
Να πάει στη μάνα μ' η φωνή, στη δόλια μου γυναίκα
Και συ αγέρα πάρε την, ν' ακούσει ο κόσμος όλος
Να μάθει πως εγλύτωσα απ' των Τούρκων τα νύχια
Και μ' έφαγεν ο βλάμης μου, ο άπιστος ο Στράτος

Aμφιλεγόμενη προσωπικότητα  της Ελληνικής επανάστασης πολέμησε με ηρωισμό εναντίον των Τούρκων αλλά και συνεργάστηκε μαζί τους.

Δολοφονήθηκε με εντολή της Ελληνικής Κυβέρνησης και η λαική μούσα περιγράφει τις συνθήκες του θανάτου του

Αίτηση - Δείγμα της φτώχειας που μάστιζε τις οικογένειες των αγωνιστών μετά την ανακήρυξη του Ελεύθερου Ελληνικού Κράτους

Ελ.  (Ελλάδα) 10 Μαΐου 1843

        Μεγαλειότατε

  Α]   Ο σύζυγος της του ...   δαι... εις το νε..αξιοματικού του τάγματος Πατρατζικίου  άμα η σημαία της ελληνικής  επαναστάσεως ανυψώθη εμφορούμενος και ούτος από το ευγενές της ελευθερίας αίσθημα έλαβε τα όπλα εις χείρα και έτρεξεν πολεμών και πολλάς κατά των εχθρών μάχας.

Ενθουσιασμένος, Μεγαλειότατε, διά την ανεξαρτησίαν της πατρίδος του δεν εφείσθη ούτε αυτής της  ζωής του πολυτιμοτέρου με αύτη μη μεγαλυτέρου εις τον άνθρωπον υπάρχοντος, και τέλος μαχόμενος μετά του εχθρού εις μίαν  κατά του εχθρού  ενέδρα έπεσεν ενδόξως διατηρήσας έως  τέλους εκ του έργου του τα διά της ανεξαρτησίας της πατρίδος ηρωϊκά εσθίματα του.

Ταύτα δε σεβόντες ως ευυπόστατα των συναγωνιστών του και αρχηγού της πατρίδος του Πατρατζικίου  πιστοποιητικά.

πεσόν  ο σύζυγος μου εις μάχην ένδοξον, άφιση την υποφαινομένη οικογένειαν να μείνουν Χήρα μετά τα θήλεα τέκνα του, τα οποία ηδυνήθην με άλλα τακτικά βάσανα ν' αναθρέψω και να φέρω εις ηλικίαν Γάμου εξόν την μίαν πρώτην ονόματι  θανάσον υπάνδρευσα με αναπ….

προικοδότησιν την οποίαν η Μεγαλειότης σας απονέμει εις τας θυγατέρας των αγωνιστών και το έθνος υπεσχέθη.

Την δε άλλην ονόματι δήμητραν εξακολουθώ να τρέφω με πενιχρά μέσα παρά την χηρείαν μου μη χορηγηθείσης άλλης προικός.

 Β]    Πιστοποιητικό ότι ο εν λόγω αγωνιστής είναι γέννημα και δημότης του χωρίου Σμόκοβο  

και υπηρέτησε υπέρ πατρίδος.

 Γ]     4 Ιουλίου 1843  Σμόκοβο

      εκ Σμοκοβου του απέναντος Στρατοπαίδου σπεύδο να σας πλιροφορίσω κύριοι διλούσης  

      ως η .... ο σύζυγος της αναχθίσης προς την Α. Μεγαλειότητα χήρας

 Ι  .Αγγελόπουλου  ζαχαρή  του εκ του πρότος συμαντικός οπλαρχηγός……. Σαφάκας

     Ο Ιροϊσμός του, η γενεότης  αυτού ανώτερος παντός λόγιου ώστε  εντρι ……. και καρτερία

     διότι μαχόμενος κατά του εχθρού έπεσεν  ενδόξος εις ……..  του πολέμου

     η ως προς την πατρίδα εκδουλεύσεων αλιθώς ήρωα τούτον ως εξετέθησαν εις την   

     αναφοράν της Χήρας του, το πιστοποιητικόν του θανάτου του καταδικνύει .

 

                                 Ο λοχαγός  Σαλώνων

                        Α.  ;   (δυσανάγνωστη υπογραφή)


Posted at 08:17 am by aetos
Make a comment  

Thursday, March 30, 2006
Ληστές και χωροφύλακες

Μάχη μεταξύ ληστών και χωροφυλάκων

Στο τέλος του 19ου αιώνα στην Φθιώτιδα επικρατούσε η ληστοκρατία  ( όπως στις περισσότερες περιοχές του Ελληνικού κράτους ),οι ληστές της εποχής την είχαν σαν ορμητήριο, σαν παραμεθόριος περιοχή που ήταν , διότι όταν καταδιώκονταν περνούσαν την γραμμή  των συνόρων και έμπαιναν στο Τούρκικο  κράτος.
Την εποχή εκείνη στην περιοχή  υπήρχαν μεγάλοι και αδίστακτοι ληστές ,αλλά ο χειρότερος όλων ήταν ο Θανάσης Παπακυριτσόπουλος από το Αμούρι .Ο Παπακυριτσόπουλος ήταν άνθρωπος αδίστακτος, επικίνδυνος , και πολύ εκδικητικός.
Το καλοκαίρι του 1894 ο νέος εισαγγελέας  Λαμίας ,Λεωνίδας Ροζάκης παίρνει σκληρά μέτρα κατά της ληστείας και γίνεται ο  φόβος και τρόμος  των ληστών ,για τον Παπακυριτσόπουλο μάλιστα είχε πεί : θα τον πιάσω ζωντανό τον Παπακυριτσόπουλο!
Ο Παπακυριτσόπουλος όταν το έμαθε απάντησε : και εγώ θα του κόψω τα αυτιά του κυρ-εισαγγελέα! Το θράσος του και η εκδικητικότητα του ήταν τέτοια που αποφάσισε να εκδικηθεί τον Λεωνίδα Ροζάκη.
Στις 8 Σεπτεμβρίου του 1894 ο Λεωνίδας Ροζάκης και ο ανακριτής Γεώργιος Αγγελής περιόδευαν στην ευρύτερη περιοχή της Υπάτης κάνοντας ανακρίσεις, μαζί τους ήταν και οι γραμματείς Βλαχογιώργος και Παπαδόπουλος . Η ομάδα του Ροζάκη είχε σκοπό να επιστρέψει το μεσημέρι στην Λαμία.
Κάποιοι πληροφόρησαν τον  Παπακυριτσόπουλο  για την περιοδεία του Ρ. Αγγελή στην Υπάτη και αποφάσισε μαζί με τους συντρόφους του (Καρακώστα από τα Καμπιά και τους Καλτσά και Αρβανίτη) να του στήσει καρτέρι στη γέφυρα του Βαγιωρέματος στην θέση Καναπίτσα του Σ.Σ. Λιανοκλαδιού.
Περίπου στις μιάμιση το μεσημέρι η άμαξα του Ρ. Αγγελή έφτασε στην γέφυρα .
Μπροστά από την άμαξα πήγαινε ένας έφιππος χωροφύλακας και πίσω της ακολουθούσαν άλλοι δύο έφιπποι χωροφύλακες ,εντεταλμένοι για την φύλαξη και τη ασφάλεια των δικαστικών, επίσης μαζί τους ήταν και ένας έφιππος στρατιώτης.
Οι ληστές πετάχτηκαν πυροβολώντας από τη γέφυρα που ήταν κρυμμένοι δύο από αριστερά και δύο δεξιά και φωνάζοντας ((Αλτ στον τόπο)). Ο χωροφύλακας που προπορευόταν το τε αντέδρασε πυροβολώντας στην αρχή αλλά έπειτα το έβαλε στα πόδια , πίσω του τον ακολούθησαν οι δύο άλλοι χωροφύλακες , ο στρατιώτης δεν αντέδρασε καθόλου.
Οι ληστές παρέλαβαν τους δύο δικαστικούς και τους γραμματικούς τους , ακολουθώντας την ρεματιά κατευθύνθηκαν βόρεια για το λημέρι τους που ήταν στη περιοχή Παπαγρηγόρη και στο Γερεντέ. Εκεί ο Παπακυριτσόπολος υπαγόρευσε στον Αγγελή μία επιστολή για τον νομάρχη. Στην επιστολή ζητούσε να μην τους ενοχλήσουν γιατί θα σκότωναν τους αιχμαλώτους. Έπειτα πήραν τρόφιμα ,όπλα και πυρομαχικά , έδωσαν την επιστολή στους δύο γραμματικούς και τους άφησαν ελεύθερους . Στη συνέχεια ξεκίνησαν με κατεύθυνση βόρεια για το Τούρκικο κράτος  με σκοπό όταν θα φτάσουν να θέσουν τους όρους τους χρησιμοποιώντας τους δύο δικαστικούς ως ομήρους.
Εν τω μεταξύ την ώρα της αιχμαλωσίας περνούσε τυχαία από την περιοχή ο λοχίας Ανέστης επικεφαλής αποσπάσματος εννέα ευζώνων. Όταν άκουσε τους πυροβολισμούς στράφηκε προς το μέρος που γινόταν το επεισόδιο. Όταν αντιλήφτηκε τους ληστές άρχισε να τους καταδιώκει. Εν τω μεταξύ ο νομάρχης ενημερώθηκε για την σύλληψη των δικαστικών και ζήτησε  οδηγίες από την κυβέρνηση. Οι εντολές που δόθηκαν στη συνέχεια ήταν ότι σαν πρώτο μέλημα ήταν η εξόντωση των ληστών και σε δεύτερη μοίρα έρχονταν η ασφάλεια των δικαστικών. Η εντολή του νομάρχη μάλιστα προς τους επικεφαλείς των αποσπασμάτων ήταν σαφής ((Τα κεφάλια των ληστών ή τα γαλόνια σας)).
Στη καταδίωξη των ληστών μαζί με τους ευζώνους  συνενώθηκαν και δέκα Μπεκιώτες που βρέθηκαν τυχαία κοντά στα γεγονότα.
Ταυτόχρονα  άρχισαν να φτάνουν από παντού ενισχύσεις .Από την Λαμία έρχονταν δύναμη πεζικού πενήντα αντρών και χωροφυλάκων , επίσης από την Αντίνιτσα ερχόταν τυχαία το απόσπασμα ευζώνων με επικεφαλή τον Παπαδογούλια με κατεύθυνση Νταϊτσα και Αμούρη. Οι ληστές μπήκαν στο Δαϊτσόρεμα με σκοπό να αποφύγουν τα αποσπάσματα και να βγουν στο  Τούρκικο έδαφος, αλλά περικυκλωμένοι από παντού μπαίνουν στο Παλιόκαστρο.
Τα ένοπλα τμήματα του στρατού και της χωροφυλακής είχαν φτάσει από παντού και είχαν περικυκλώσει του ληστές που ήταν ταμπουρωμένοι στο Παλιόκαστρο.
Στην λυσσώδη μάχη που ακολούθησε πρώτος σκοτώνεται ο Καρακώστας.
Την ώρα που οι σφαίρες έρχονταν από παντού ο Παπακυριτσόπουλος φώναζε προς τους διώκτες του.((Μην πυροβολείται γιατί θα σκοτώσω τους αιχμάλωτους)).
Την ίδια απειλή ο Παπακυριτσόπουλος την επανέλαβε πολλές φορές κατά την διάρκεια της μάχης.
Αλλά οι επικεφαλείς των αποσπασμάτων είχα πάρει ρητές διαταγές , πρώτα τους ενδιέφερε η εξόντωση των ληστών και έπειτα η σωτηρία των δικαστικών λειτουργών.
Κατά την διάρκεια της μάχης οι ληστές και οι στρατιώτες είχαν καταληφτεί από πολεμικό μένος και πολεμούσαν με πείσμα και αποφασιστικότητα ,
ο εισαγγελέας Ροζάκης βλέποντας ότι και οι δύο πλευρές πολεμούσαν με πείσμα πολλές φορές απευθύνθηκε στους στρατιώτες και τους παρακαλούσε να σταματήσουν να πυροβολούν.
Κάποια στιγμή σκοτώνεται και ο δεύτερος ληστής , οι άλλοι δύο βλέποντας ότι δεν υπάρχει ελπίδα σωτηρίας ,όρμησαν εναντίων των αιχμαλώτων με σκοπό να τους εκτελέσουν.
Πάνω στην προσπάθεια να τους σκοτώσουν πέφτει νεκρός και ο τρίτος ληστής .Είχε μείνει ζωντανός όμως ο αρχιληστής Παπακυριτσόπουλος , έβγαλε το γιαταγάνι του και χτύπησε δύο φορές τον Ροζάκη στο κεφάλι. Ο ληστής αφού σκότωσε τον Ροζάκη γύρισε να σκοτώσει και τον Αγγελή την ώρα εκείνη όμως πέφτει νεκρός από σφαίρα κάποιου στρατιώτη Την ίδια στιγμή όμως πέφτει νεκρός και ο Αγγελής από αδέσποτη σφαίρα στρατιώτη.
Όταν σταμάτησαν να πέφτουν οι σφαίρες έτρεξαν όλοι μαζί με την ελπίδα ότι ζούσαν οι αιχμάλωτοι.
Ανάμεσα στα πτώματα των ληστών βρήκαν το πτώμα του Ροζάκη δίπλα στο πτώμα του Παπακυριτσόπολου, ο Αγγελής ανέπνεε ακόμη αλλά ήταν πολύ βαριά τραυματισμένος.
Στο Παλιόκαστρο οι δύο δοικαστικοι λειτουργοί άφησαν την τελευταία τους πνοή , πιστοί στο καθήκον τους και στον όρκο που δώσανε .
Η πόλη της Λαμίας για να τους τιμήσει έδωσε το όνομα τους ( οδός Ροζάκη - Αγγελή) ,σε έναν από τους κεντρικότερους
δρόμους της πόλης

  


Posted at 08:40 am by aetos
Make a comment